Sigorta Hukuku
Sigorta hukuku, sigortacının belirlenen prim karşılığında, kişinin para ile ölçülebilir bir hak veya menfaatini zarara uğratan tehlikenin, meydana gelmesi hâlinde bu rizikoyu tazmin etmeyi, para ödemeyi veya diğer edimlerde bulunmayı yükümlendiği sözleşmeleri ve bu sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri inceleyen,Ticaret Hukuku kapsamına giren özel bir hukuk dalıdır. Sigorta Hukukunun yasal çerçevesi 5684 sayılı Sigortacılık Kanununa dayanmaktadır. Ancak Sigortacılık Kanununun değinmediği konularda 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu uygulanır.
Sigortanın Tarihçesi
Modern anlamda ilk sigorta poliçesi İtalya’nın Cenova Limanı’ndan İspanya’nın Mallorca adasına doğru giden ‘Santa Clara’ adlı gemi için 23 Ekim 1347’de düzenlenen sözleşme olarak kabul edilmektedir. Ancak tarih öncesi dönemlerde dahi liman şehirlerde hüküm sürmüş devletlerde sigorta teminatına benzer uygulamaların olduğu görülmektedir. Bunun yanında Hammurabi Kanunları ile kervanların mallarına gelen zararların tahsili amacıyla taşınan malların sigortalattığını görmekteyiz.
M.Ö. 600 yıllarında Hindular tarafından yapılmaya başlayan kredi anlaşmaları sigortacılık anlayışını geliştirmiştir. Bu kredi anlaşmaları deniz ticaretinde de kullanılmaya başlanmıştır. Deniz ticaretinin diğer ticaret türlerinden avantajlı olmasından kaynaklı olarak M.S. 1250’lerde prim karşılığı sigorta liman şehirlerine sahip İtalya’da görülmeye başlanmıştır.
Trafik Sigortası
Sigorta hukukunun temel esası 6098 Sayılı Türk Borçlar Kanunu 49.maddesine dayanmaktadır. Madde metni; ‘‘Kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille başkasına zarar veren, bu zararı gidermekle yükümlüdür. Zarar verici fiili yasaklayan bir hukuk kuralı bulunmasa bile, ahlaka aykırı bir fiille başkasına kasten zarar veren de, bu zararı gidermekle yükümlüdür.’’ hükmüne havidir. Haksız fiilin temeli, Kusurlu ve Hukuka Aykırı bir fiille başkasına zarar verme oluşturmaktadır. Buna göre hukuka uygunluk sebepleri veya kusursuz bir eylemden doğan zararlar haksız fiil hükümlerine tabi değildir.
Burada şunu da belirtmekte fayda var ki trafik kazasında kusur oranı veya kusurun ağırlığı haksız fiilin oluşumuna yeterlidir. Başka bir anlatımla güncel mevzuata göre %10 hatta %5 kusur durumunda haksız fiil hükümleri uygulanır. Şu kadar ki kusursuzluk sebebi haksız fiil hükümlerinin uygulanmasına engel teşkil edecektir.
Ölümlü (Destekten Yoksun Kalma Tazminatı), yaralamalı(Sürekli Sakatlık Tazminatı) ve hatta maddi hasarlı (Araç Hasar Bedeli–Araç Değer Kaybı) trafik kazaları özü itibarıya haksız fiil hükümlerine tabidir. Araçları sevk ve idare eden sürücüler, yayalar veya diğer etkenler trafik kazalarının meydana gelmesinde etkin rol oynamaktadır. Bu sebeple kusurlu ve hukuka aykırı bir fiille kazaya sebebiyet veren kişi/kişiler bu zararı gidermekle yükümlüdür.
Yukarıda bahsedilen haksız fiile sebebiyet veren kişi/kişilerin eylemlerinden doğan zararların temini amacıyla sigorta şirketleri kurulmuştur. Ancak sigorta şirketinin amacı kazaya sebebiyet veren sürücülerin sorumluluğunu ortadan kaldırmak değil bizatihi bu sorumluluğa müteselsilen paylaşmaktır.
Sigorta Hukuku Nedir?
Sigorta Hukuku, sigortacının bir prim karşılığı zarar görenin mal veya menfaatinin teminat altına alınmasıdır.
Zorunlu Sigortalar hariç sigorta yaptırma sözleşme serbestisine dayanmaktadır. Bu sebeple sigortacı ile sigortalının ortak iradeleri ile poliçenin klozları genişletilebilir ve hatta daraltılabilmektedir.
Ancak zorunlu sigortalar mevzuat gereği kişilerin zorunlu olarak yaptırmak zorunda olduğu, yaptırılmadığı durumlarda sorumluluğun kişilerde olduğu sigortalardır.
Kanunlarca zorunlu kılınan zorunlu sigortalar şunlardır:
- Trafik Sigortası (ZMSS)
- Ferdi Koltuk Sigortası
- Dask
- Yeşil Kart
- Tüp Gaz Zorunlu Sorumluluk Sigortası
- Maden Çalışanları Zorunlu Ferdi Kaza Sigortası
- Tehlikeli Maddeler ve Tehlikeli Atık Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Kıyı Tesisleri Deniz Kirliliği Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Tıbbi Kötü Uygulamaya İlişkin Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Karayolu Yolcu Taşımacılığı Zorunlu Koltuk Ferdi Kaza Sigortası
- Özel Güvenlik Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Deniz Araçları Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası
- Zorunlu Paket Tur Sigortası
Sigorta Türleri Nelerdir?
Sigorta Türleri; Zorunlu Trafik Sigortası, Kasko Sigortası, Tamamlayıcı Sağlık Sigortası, Özel Sağlık Sigortası, DASK, Konut Sigortası, Seyahat Sigortası, Cep Telefonu Sigortası, Hayat Sigortaları, Ölüm Hali Sigortası, Grup Hayat Sigortası, Maluliyet Sigortası, Ferdi Kaza Sigortası, Sağlık Sigortası, Hayat Dışı Sigortalar olarak ayrılmaktadır. Bu sigortaları ana hatları ile aşağıda açıklaması ile birlikte verilmiştir.
Zorunlu Trafik Sigortası Nedir?
TMeydana gelen trafik kazası nedeni ile ”ÜÇÜNCÜ KİŞİLERİN” uğradıkları ”MADDİ ZARARLARIN” temini amacıyla yasa gereği her türlü ”MOTORLU ARAÇ” için zorunlu kılınan bir tür ”MAL SİGORTASIDIR”. Uygulamada Trafik sigortası olarak anılmaktadır. Bu sigorta, zarar gören üçüncü kişilerin zararlarını teminat altına aldığı gibi araç işletenini de kaza riskine karşı ekonomik olarak korunmaktadır. Nitekim sigorta şirketleri her yıl güncellenen poliçe limitleri dahilinde araç işleteni ile birlikte meydana gelen zarardan müteselsilen sorumludur. Her türlü motorlu araç işleteni, KTK 85.maddenin 1. Fıkrasına; ‘‘Bir motorlu aracın işletilmesi bir kimsenin ölümüne veya yaralanmasına yahut bir şeyin zarara uğramasına sebep olursa, motorlu aracın bir teşebbüsün unvanı veya işletme adı altında veya bu teşebbüs tarafından kesilen biletle işletilmesi halinde, motorlu aracın işleteni ve bağlı olduğu teşebbüsün sahibi, doğan zarardan müştereken ve müteselsilen sorumlu olurlar.’’ göre sorumluluklarının karşılanmasını sağlamak üzere Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmak zorundadır. Trafik sigortası yapılmayan araçlar KTK 91 maddenin 4.fıkrası; ‘‘ Geçerli teminat tutarları üzerinden zorunlu mali sorumluluk sigortası bulunmayan araçlar trafikten men edilir.’’ gereğince trafikten men edilir.
Kasko Sigortası Nedir?
Kasko Sigortası: sigorta ettirenin, motorlu aracında meydana gelen poliçede tanımlı rizikoları karşılamayı amaç edinen ve sadece sigortalı aracı koruyan bir nevi ”Mal Sigortası” türüdür.
Türk Ticaret Kanunun sigorta hukukuna ilişkin hükümleri kasko sigortasına da uygulanır. Ancak kanuna aykırı düşmemek kaydıyla Hazine Müsteşarlığı tarafından 1 Ocak 1994 tarihinde yayınlanan ”Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartları” hükümleri de zararın tespitinde uygulanır. Bu sigorta türünün yaptırılması ZMSS gibi zorunlu kılınmamış olup araç işletenin tasarruf yetkisi dahilindedir.
Bilinenin aksine sigortacı, sigorta ettiren veya sigortadan faydalanan veya bu kişilerin eylemlerinden sorumlu tutulduğu kişilerin (İşleten olmayan sürücü gibi) ”Kusurlu Hareketleri’‘ nedeniyle meydana gelen zararlar da teminat kapsamındadır. Ancak bu kişilerin ”KASTINDAN” doğan veya sigorta edilen ”Malın Ayıbından” doğan zararlar teminat dışındadır. Aşağıda ayrıntılı şekilde açıklanacaktır.
Tamamlayıcı Sağlık Sigortası Nedir?
Tamamlayıcı Sağlık Sigortası bulunan kişilerin özel hastanelerde katılım payı dışında bir ücret ödemeden tedavi almalarını sağlayan sigorta çeşididir. SGK ile anlaşmalı olan özel hastanelerde kullanılabilen Tamamlayıcı Sağlık Sigortası ile teminatlar kapsamında yatarak veya ayakta tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılanmayan kısmı ödenir.