Araç pert bedeli, bir motorlu aracın trafik kazası veya benzeri bir olay sonucunda onarımının teknik veya ekonomik olarak mümkün olmaması nedeniyle sigorta şirketi tarafından “tam hasar (pert)” kabul edilmesi hâlinde, aracın malikine ödenen sigorta tazminatını ifade eder.
Bu bedel, aracın hasar tarihindeki rayiç (piyasa) değeri esas alınarak belirlenir ve aracın ekonomik ömrünü tamamladığı kabul edilerek, sigortalının yeni bir araç temin ede
Pert Olma Nedir?
Bir aracın pert (tam hasar) olarak değerlendirilmesi, trafik kazası veya benzeri bir olay sonucunda oluşan hasarın, aracın ekonomik ömrünü tamamlayacak ölçüde büyük olması anlamına gelir. Başka bir ifadeyle, aracın onarım maliyetinin, hasar tarihindeki piyasa (rayiç) değerini aşması hâlinde, sigorta şirketi araç için “pert” kararı verir.
Pert Bedelini Etkileyen Faktörler
Aşağıda yer alan unsurlar, aracın pert bedelinin belirlenmesinde dikkate alınmaktadır:
- Araç Bilgileri: Marka, model, üretim yılı, motor hacmi ve kilometre gibi temel teknik veriler
- Ek Donanım ve Özellikler: Araçta bulunan fabrika çıkışı veya sonradan eklenen donanımlar ve aksesuarlar
- Piyasa (Rayiç) Değeri: Benzer özelliklere sahip araçların hasar tarihindeki güncel satış fiyatları
- Hasarın Kapsamı ve Niteliği: Araçta meydana gelen hasarın türü, yaygınlığı ve onarım gereksinimi
Pert Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Araç pert bedeli aşağıdaki esaslar çerçevesinde hesaplanır:
- Piyasa Araştırması: Hasar tarihine yakın dönemde, benzer marka, model, yıl, kilometre ve donanıma sahip araçların satış ilanları incelenerek ortalama bir rayiç değer tespit edilir.
- Ekspertiz Raporu: Sigorta şirketi tarafından görevlendirilen bağımsız eksper, aracın hasar durumunu değerlendirir ve düzenlediği raporda aracın hasar öncesi piyasa değerine ilişkin bir tespit yapar.
- Sigorta Şirketi Veri Tabanı: Sigorta şirketlerinin kendi bünyelerinde bulunan geniş araç veri tabanları da rayiç bedelin belirlenmesinde yardımcı veri olarak kullanılır.
Ancak uygulamada, sigorta şirketlerinin çoğu zaman kendi lehlerine olacak şekilde değerlendirme yaptığı görülmektedir. Bu nedenle, sigorta şirketi tarafından belirlenen pert bedelinin, aracın gerçek piyasa değerinin altında kalması oldukça yaygındır. Bu gibi durumlarda, hukuki yollara başvurularak bakiye pert bedelinin tahsil edilmesi mümkündür.
Bakiye Pert Bedeli: Sigorta şirketinin tespit ettiği pert bedelinin, aracın gerçek piyasa (rayiç) değerinin altında kalması hâlinde bakiye pert bedeli talep edilebilir. Bakiye pert bedeli; sigorta şirketinin belirlediği pert bedeli ile aracın gerçek piyasa değeri arasındaki farkı ifade eder. Bu fark, çoğu durumda bağımsız bir eksper raporu ile tespit edilmektedir.
Pert Araçlar İçin KASKO Süreçleri Nasıl İşler?
Pert araç, kaza sonucu onarımı teknik olarak mümkün olmayan ya da onarım maliyeti aracın piyasa değerini aşan ve bu nedenle ekonomik ömrünü tamamladığı kabul edilen araçtır. Kasko sigortası, pert hâlindeki araçlar için pert bedelini ödemekle yükümlüdür. Ancak ödeme sürecinde kasko poliçesinde yer alan klozların dikkatle incelenmesi gerekmektedir.
Pert Süreci Nasıl İşler?
Hasar Bildirimi: Araç maliki veya vekili (avukatı) tarafından, kaza sonrasında ilgili sigorta şirketine hasar bildirimi yapılır. Bu bildirim; elektronik posta, iadeli taahhütlü mektup, noter kanalı veya telefon aracılığıyla gerçekleştirilebilir. Ancak noter yoluyla yapılan başvurular masraflı olması sebebiyle uygulamada genellikle tercih edilmemektedir. Yapılan bildirimin ardından sigorta şirketi tarafından hasar dosyası açılır.
- Eksper Değerlendirmesi: Sigorta şirketi tarafından görevlendirilen eksper, aracı yerinde inceleyerek veya dosya ve evraklar üzerinden hasarın kapsamını değerlendirir ve aracın pert sayılıp sayılmayacağını tespit eder. Eksper tarafından hazırlanan rapor, sigorta şirketi tarafından incelenir ve uygun bulunması hâlinde tazminat ödeme sürecine geçilir.
- Tazminat Ödemesi: Eksper raporunun onaylanmasının ardından sigorta şirketi, poliçede yer alan teminatlar doğrultusunda tazminat ödemesini gerçekleştirir. Ödenecek tazminat tutarı; aracın pert değeri, poliçenin kapsamı ve varsa ek teminatlara göre değişiklik gösterebilir.
- Araç Teslimi: Tazminat ödemesinin yapılmasını takiben, pert araç kural olarak sigorta şirketine teslim edilir. Ancak bazı durumlarda, aracın malik tarafından satılması veya hurdaya ayrılması da mümkündür. Ayrıca, sovtaj bedelinin araç malikinde bırakılması taraflar arasında kararlaştırılabilir.
Pert Kasko Sürecinde Nelere Dikkat Edilmelidir?
Pert kasko sürecinde aşağıdaki hususlara dikkat edilmesinde fayda bulunmaktadır. Buna göre;
- Poliçenin ve Poliçe Klozlarının İncelenmesi:
Kasko poliçesinde yer alan pert ile ilgili tüm düzenlemelerin dikkatle incelenmesi gerekir.
Zira kasko poliçeleri, taraf iradelerine dayanan ve
özel hukuk sözleşmesi niteliği taşıyan belgelerdir.
Poliçede düzenlenen teminatlar, istisnalar ve muafiyetler tarafları bağlar. - Hasar Bildiriminin Yapılması:
Hasarın sigorta şirketine süresi içinde bildirilmesi,
özellikle faiz başlangıcı açısından önem arz etmektedir.
Poliçede öngörülen ihbar süresine uyulmaması,
kural olarak hasarın tamamen ödenmeyeceği anlamına gelmez.
Hangi Durumda Araç Pert Olur?
Pert, bir aracın kaza sonucu onarılamayacak ölçüde hasar görmesi ve bu nedenle ekonomik ömrünü tamamladığının kabul edilmesi durumunu ifade eder. Başka bir anlatımla, aracın onarım maliyetinin, aracın kaza tarihindeki piyasa (rayiç) değerini aşması hâlinde araç pert olarak değerlendirilir.
Bir aracın pert sayılmasına yol açan başlıca durumlar şunlardır:
- Ağır Hasar Durumu: Çarpışma sonucunda aracın gövde, şasi, motor veya hayati öneme sahip sistemlerinde onarımı mümkün olmayan ya da ekonomik olmayan hasarların meydana gelmesi.
- Yangın: Araçta çıkan yangın nedeniyle aracın büyük bölümünün kullanılamaz hâle gelmesi.
- Sel veya Doğal Afetler: Sel, deprem gibi doğal afetler sonucunda aracın su baskınına uğraması veya temel parçalarının ciddi şekilde zarar görmesi.
- Hırsızlık: Aracın çalınması ve sonradan bulunması hâlinde, önemli parçalarının eksik olması veya ağır hasarlı durumda bulunması.
Pert Olma Kriterleri şu şekildedir;
Tamir Maliyeti: Aracın tamir maliyeti, aracın piyasa değerinin belirli bir yüzdesini (genellikle %65-75) aşarsa araç pert olarak kabul edilir.
Hasarın Kapsamı: Hasarın sadece bir veya birkaç parçayı değil, aracın genel yapısını donanım aksamını etkilemesi durumunda pert olma olasılığı artar.
Sigorta Şirketinin Değerlendirmesi: Sigorta şirketinin görevlendirdiği eksper, aracın durumunu değerlendirerek pert olup olmadığına karar verir.
Pert Bedelini Kim Öder?
Pert bedelini kimin ödeyeceği, kazanın oluşumunda kusurun kime ait olduğuna ve araçların sigorta durumuna göre değişiklik göstermektedir. Genel olarak iki temel durum söz konusudur. Bunlar şöyledir:
Kasko Sigortası Bulunan Araçlar
- Sürücünün Kendi Kusurundan Kaynaklanan Kazalar: Meydana gelen kazanın sürücünün kendi kusurundan kaynaklanması hâlinde, pert bedeli kasko sigortası tarafından karşılanır. Kasko sigortası; sürücünün kendi kusuruyla, karşı tarafın kusuruyla ya da doğal afet gibi nedenlerle meydana gelen zararları teminat altına alır.
- Karşı Araç Sürücüsünün Kusurundan Meydana Gelen Kazalar: Kazanın karşı tarafın kusuruyla meydana gelmesi durumunda da kasko sigortası öncelikle zararı karşılar. Bu durumda sigorta şirketi, ödediği bedeli daha sonra karşı tarafın sigorta şirketine rücu edebilir.
Kasko Sigortası Bulunmayan Araçlar
- Karşı Sürücünün Kusuruyla Meydana Gelen Kazalar: Kaza yapan araçta kasko sigortası bulunmuyor ve kaza karşı tarafın kusuruyla meydana gelmişse, pert bedeli karşı tarafın zorunlu trafik sigortası tarafından ödenir. Ancak trafik sigortası poliçeleri teminat limiti ile sınırlı olduğundan, zararın tamamının karşılanması her zaman mümkün olmayabilir. Bu durumda, eksik kalan kısım için karşı aracın kasko sigortasına veya doğrudan sürücüsüne ya da araç malikine başvuru yapılması mümkündür.
- Sürücünün Kendi Kusuruyla Meydana Gelen Kazalar: Sürücünün kendi kusuruyla meydana gelen kazalarda araçta kasko sigortası bulunmuyorsa, oluşan zarara araç sahibi katlanmak zorundadır.
Bakiye Pert Bedeli Nedir?
Bakiye pert bedeli, bir aracın pert olması durumunda sigorta şirketinin ödediği tazminat ile aracın gerçek piyasa değeri arasındaki fark olarak tanımlanabilir. Yani, sigorta şirketinin size ödediği tutar, aracınızın aslında değerinden daha düşük olabilir. Bu fark da bakiye pert bedeli olarak adlandırılır.
Neden Bakiye Pert Bedeli Oluşur?
Sigorta şirketleri, aracın değerini belirlerken çeşitli yöntemler kullanır. Ancak bu yöntemler her zaman aracın gerçek piyasa değerini tam olarak yansıtmayabilir. Özellikle özel donanımlı veya nadir bulunan araçlarda bu fark daha belirgin olabilir. Araçların piyasa değeri sürekli olarak değişir. Sigorta şirketinin yaptığı değerlendirme ile aracın kaza sonrasında piyasadaki değeri arasında farklılıklar oluşabilir.
Bakiye Pert Bedeli Nasıl Hesaplanır?
Bakiye pert bedeli, bir aracın pert olması hâlinde sigorta şirketi tarafından ödenen tazminat tutarı ile aracın gerçek piyasa (rayiç) değeri arasındaki farkı ifade eder. Uygulamada sigorta şirketlerince yapılan değerleme, aracın gerçek değerinin altında kalabilmekte olup, bu fark bakiye pert bedeli olarak adlandırılmaktadır.
Bakiye Pert Bedelinin Hesaplanması
Bakiye pert bedelinin tespitine ilişkin kesin bir hesaplama formülü bulunmamakla birlikte, uygulamada genellikle aşağıdaki aşamalar izlenmektedir.
Araç Değerinin Tespiti
- Sigorta Şirketi Değerlemesi: Sigorta şirketi, kendi iç değerlendirme yöntemleri doğrultusunda aracın pert öncesi değerini belirler. Bu belirlemede; aracın marka, model, üretim yılı, kilometresi, kullanım durumu ve mevcut donanımları dikkate alınır.
- Bağımsız Ekspertiz Raporu: Sigorta şirketi tarafından belirlenen değer, aracın gerçek piyasa değerinin altında kalıyorsa, bağımsız bir eksperden rapor alınarak aracın rayiç bedeli tespit edilebilir.
Pert Bedelinin Belirlenmesi
Sigorta şirketi, yaptığı değerleme sonucunda poliçe teminatları ve hasarın kapsamı doğrultusunda pert bedelini belirler ve bu bedel üzerinden ödeme yapar.
Bakiye Pert Bedelinin Hesaplanması
- Değer Farkının Hesaplanması: Bağımsız ekspertiz raporunda belirtilen aracın gerçek piyasa değeri ile sigorta şirketi tarafından ödenen pert bedeli arasındaki fark hesaplanır.
- Ek Giderlerin Değerlendirilmesi: Kaza nedeniyle oluşan çekici, otopark, depolama gibi zorunlu giderler mevcutsa, bu giderler de talep edilecek bakiye pert bedeline dâhil edilebilir.
Örnek Hesaplama
Sigorta Şirketi Değerlemesi: 1.000.000 TL
Bağımsız Ekspertiz Raporu (Gerçek Değer): 1.200.000 TL
Sigorta Şirketi Tarafından Ödenen Pert Bedeli: 900.000 TL
Bakiye Pert Bedeli: 1.200.000 TL – 900.000 TL = 300.000 TL
Pert Olan Araç Kimde Kalır?
Pert olan araç genellikle sigorta şirketinde kalır. Ancak aracın hurda halinin araç malikinde kaldığı durumlar da mevcuttur. Sigorta şirketi, aracın pert olduğunu belirleyip, poliçede belirtilen teminat tutarı kadar tazminat ödemesi yapar. Sigorta şirketi, araç sahibine tazminat ödedikten sonra, genellikle pert aracın mülkiyetini alır. Bu, sigorta şirketlerinin pert araçları genellikle hurdaya ayırmak veya parçalarını değerlendirmek istemeleri nedeniyle yapılır. Ancak, Bazı sigorta şirketleri, araç sahibinin isteği üzerine pert aracı kendisinde bırakabilir. Ancak bu durumda, araç trafikten men edilir ve hurdaya ayrılması gerekir.
Pert Araç Rayiç Bedeli Hesaplama
Pert araç rayiç bedeli, bir aracın kaza sonucu
onarılamayacak derecede hasar görmesi ve sigorta şirketi tarafından
pert olarak değerlendirilmesi hâlinde,
aracın kaza tarihindeki gerçek piyasa değerini ifade eder.
Uygulamada sigorta şirketlerince belirlenen bu bedelin,
çoğu zaman aracın gerçek piyasa değerinin altında tespit edildiği görülmektedir.
Pert Araç Rayiç Bedeline Etki Eden Faktörler
Pert araç rayiç bedelinin belirlenmesinde dikkate alınan başlıca unsurlar şunlardır:
- Araç Bilgileri:
Aracın marka, model, üretim yılı, motor hacmi ve kilometre bilgileri - Ek Özellikler:
Araçta bulunan fabrika çıkışı veya sonradan eklenen donanım ve aksesuarlar - Piyasa Değeri:
Benzer özelliklere sahip araçların kaza tarihindeki güncel satış fiyatları - Hasarın Kapsamı:
Araçta meydana gelen hasarın niteliği ve büyüklüğü
Rayiç Bedel Nasıl Hesaplanır?
Sigorta şirketleri, araçların rayiç bedelini belirlerken genellikle aşağıdaki yöntemlerden yararlanmaktadır:
- Piyasa Araştırması:
Aynı veya benzer özelliklere sahip araçların ilan ve satış bedelleri incelenerek
ortalama bir piyasa değeri belirlenir. - Ekspertiz Raporu:
Sigorta şirketi tarafından görevlendirilen eksper,
aracın hasar durumunu ve kaza öncesi değerini içeren bir rapor düzenler. - Sigorta Şirketi Veri Tabanı:
Sigorta şirketlerinin kendi bünyelerinde bulunan araç değerleme veri tabanları,
rayiç bedelin belirlenmesinde destekleyici unsur olarak kullanılır.
Bakiye Pert Bedeli
Sigorta şirketi tarafından tespit edilen pert bedelinin,
aracın gerçek piyasa rayicinin altında kalması hâlinde,
araç maliki bakiye pert bedeli talebinde bulunabilir.
Bakiye pert bedeli; aracın gerçek rayiç değeri ile
sigorta şirketince ödenen pert bedeli arasındaki farkı ifade eder.
Bu değerlendirmede aracın sovtaj (hurda) durumu ve bedelinin kime ait olduğu da
önem arz etmektedir.
Rayiç Bedel ile İlgili Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Poliçe Şartları:
Kasko poliçesi ve ek klozların incelenmesi,
teminat kapsamı ve pert hesaplaması açısından büyük önem taşır. - Bağımsız Ekspertiz Raporu:
Bakiye pert bedeli talebinde bulunulurken
bağımsız eksper raporu güçlü bir delil niteliğindedir. - Hukuki Süreç:
Sigorta şirketi tarafından yapılan ödemenin yetersiz olması hâlinde,
bakiye pert bedelinin tahsili için
sigorta tahkimi veya dava yoluna başvurulabilir.